Пытаньне з Пазьняком—складанае. Ягоныя прыхільнікі сьцьвярджаюць, што ягоны нэгатыўны вобраз штучна створаны дзяржаўнай прапагандай. І сам ён кажа: мяне, маўляў, ненавідзяць тыя, хто любіць Лукашэнку. Таму кожны, хто выступае з крытыкай таварыша Зянона, аўтаматычна падазраецца ў сімпатыях да Лукі, Масквы, ГБ, Пуціна й Сатаны. Бо толькі чалавек, у якога “няма нічога сьвятога” можа “ўзьняць руку” на сьвятарную карову, дакладней—“божае ягня” беларускай палітыкі. Як так? Крытыкаваць Зянона? Пазьняк—нечапальны “талісман” нацыянальнага руху, якім яго лічаць усе беларускія нацыяналісты. Ну талісман—і талісман, хаця шчасьце ён наўрад-ці прыносіць. А як наконт палітыка?

Шанец зноўку выявіць сябе ў якасьці нацыянальнага правадыра дала Зянону Станіслававічу радыё “Свабода”, на якім працуе ягоны паплечнік Сяргей Навумчык. Думаю, што ня толькі для мяне чарговая сустрэча зь Зянонам на старонках “Свабоды” сталася сюрпрызам—ну колькі можна? Няўжо ж ягоная пастаць усё яшчэ для кагосьці актуальная? Здаецца ж, пісаў ужо быў нейкія успаміны, палітычны запавет, так бы мовіць... Але ж не—Зянон і цяпер жывейшы за ўсіх жывых. Таму паспрабуем прааналізаваць ягоныя палітычныя перакананьні паводле іхных найважнейшых аспэктаў.

І. Агульная культура дыскусіі. Стаўленьне да апанентаў.

«Змаганьне за Беларусь – гэта вельмі сур’ёзная справа, каб з тымі, што нічога не разумеюць (і прыкідваюцца, што не разумеюць) яшчэ і дыскутаваць. Ёсьць тэмы не дыскусійныя.», піша Зянон Станіслававіч. Адразу ўзьнікае пытаньне: а навошта дыскутаваць з тымі, што разумеюць? Хіба дыскусія—ня спосаб пераканаць тых, што не разумеюць? Навошта паўтараць ужо вядомыя людзям рэчы? Гэта ж ня мантра, у рэшце рэшт... І што гэта за “недыскусійныя” тэмы?

Зрэшты, талент да дыскусіі ў Зянона Станіслававіча ня большы, чымся ў ягонага галоўнага палітычнага антаганіста, прэзідэнта Лукашэнкі. Пераканайцеся самі, у якім духу вытрыманы адказ на наступнае (таксама, зрэшты, ня самае ветлівае) пытаньне: “Собираетесь ли Вы предпринимать какие-либо действия политического характера в Беларуси? Если да, то очень интересно, каким образом человек, кинувший Беларусь и живущий в штатах, к тому же старый, может претендовать на власть. БНФ мертво. Нормальная молодежь не видит альтернатив, хотя абсолютно против действующего режима. Как и против большинства оппозиционеров, делающих только деньги и умеющих кричать о себе.” “Моладзь, што ня бачыць альтэрнатываў”, як піша “спэцыяліст”, ня ёсьць “нармальнай”. Гэта стан якраз далёкі ад нармальнасьці. Альтэрнатывай рэжыму ёсьць наша вольная і незалежная Беларусь. Шануйце яе, бараніце, набліжайце, не давайце таптаць. Моладзь павінна абараняць Бацькаўшчыну.”

З дапамогай падобных парадаў “абвяргаюцца” ўсе сумневы ў беспамылковасьці пазьнякоўскіх поглядаў.

«Думаючым людзям ня трэба паўтараць прапагандысцкіх “вэрсусаў”.»

“Пісаць мне так ня варта.”,

і г.д. А вось такое стаўленьне ў колішняга лідэра «Народнага» фронту да народа й да ягонага меркаваньня, хоць бы яно й тычылася ягонай уласнай асобы:

«Ці бачылі Вы форум там з назвай “Навошта людзі вераць створанаму прапагандай вобразу Пазьняка– жаха”, які аказаўся на дзіва жывучым – існуе больш 4-х месяцаў, больш за 800 допісаў? Як Вы ставіцеся да інтэрнэт-абмяркаваньняў падобнага кшталту? З павагай, Натальля з Менску» Адказ: »На старонку, пра якую Вы кажаце, не заглядваў. Прычына зьвязана з рэсурсам часу, які абмежаваны. Але пацікаўлюся.»

Вельмі нечульліва выказваецца Пазьняк аб тых, каго ў Беларусі, у адрозьненьне ад яго, успрымаюць як сапраўдных ахвяры рэжыму—Ганчары, Завадзкім і г.д.: Ганчар у яго, напрыклад, “выскоквае з табакеркі”. Часам можа здацца, што, нягледзячы на ягоныя размовы аб Богу, у гэтага ягняці “няма нічога сьвятога”—затое зубкі ў яго вельмі вострыя: “Задача палітыкаў – не стаяць у пікеце па мёртвых. А забясьпечыць, каб яны жылі. Я магчымасьць жыцьця і палітычнага змаганьня забясьпечыў сабе сам, і мне ня трэба пікетчыкаў і плакальшчыкаў.”

Упэўнены, што гэтая Зянонава нечульлівасьць ня ёсьць прадуктам ніякай прапаганды, а ягонай асабістай уласьцівасьцю. Дый з астатніх ягоных выказваньняў ільга атрымаць уяўленьне аб тым, што ён за чалавек, і што разважае ён паводле прынцыпу “ты г...дон і ты г...дон, а я—віконт дэ Бражэлон.”

Таму ільга сказаць, што паводле агульнай культуры дыскусіі Зянон Станіслававіч—гэта той самы Лукашэнка, толькі зь іншым знакам. І Зянон “рэжа праўду-матку” не задумваючыся—сваю, натуральна. Гэтаксама і ў колькасьці моўных “перлаў” Зянон, бадай, не саступае Лукашэнку. Рызыкну нават выказаць здагадку, што як Зянона, так і Лукашэнку любяць з адных і тых самых прычынаў—за іхную ўпартасьць і здольнасьць да палымянай дэмагогіі, што ёсьць адвечнымі павярхоўнымі атрыбутамі, рэквізітамі “прарока”. Памятаю, я асабіста заўсёды ледзьве ня плакаў на пазьнякоўскіх выступах—але ня плакаць на іх немагчыма, гэтаксама як немагчыма не сьмяяцца на жывым выступе прафэсійнага коміка ці гумарыста. Прычым 90% пазьнякоўскага шарму палягае ня ў тым, што ён гаворыць, а ў тым, як ён умее адцягнуць увагу ад зьместу сваёй прамовы й ад ейнага цьвярозага аналізу да позаў, інтанацыі, жэстаў. О, каб з такім запалам Пазьняк бараніў ідэю дэмакратыі! Але ж ён бароніць “нацыянальную ідэю”, “беларускасьць”, якая з дэмакратыяй ня мае нічога агульнага—зрэшты, аб гэтым пазьней.

Казаць аб здольнасьці самакрытыкі ў выпадку Зянона Станіслававіча, як і ў выпадку Лукашэнкі—гэта поўны абсурд.

»Размовы аб быццам бы нейкіх “памылках” Народнага Фронту, які, маўляў, ня ўзяў уладу, маюць штучнае паходжаньне і выкарыстоўваліся, як правіла, палітычнымі праціўнікамі беларускага Адраджэньня. Таму ня трэба гэта некрытычна паўтараць тым, хто такім праціўнікам не зьяўляецца." (Заўважце, як звыклы Зянон Станіслававіч да адзінадушнай падтрымкі ў шэрагах сваіх «аднадумцаў»!!!)

“Ці маглі б Вы назваць хоць адну памылку, якую Вы зрабілі ў жыцьці? Што б Вы зараз зрабілі інакш? Патрыётка.” “Гл. вышэй адказ на пытаньне [26/04/2004 00:10].”

Паталагічная няздольнасьць да самакрытыкі прымушае падазраваць у Зяноне фанатыка, гэткага “беларускага фундамэнталіста”—што можа яшчэ пасаваць “прароку” (хаця далёка ня ўсе ў нашым у значнай ступені атэістычным грамадзтве вераць у магчымасьць нечага такога як “прароцтва”), але не пасуе дэмакратычнаму палітыку.

Таксама адсутнасьць дыпламатычнасьці—агромністая загана для палітыка. Менавіта гэта й спрабуюць (заўважым, марна) даць Зянону зразумець некаторыя ўдзельнікі чату:

“[30/04/2004 12:16] Вашы прыхільнікі называюць Вас “прарокам”, “пасланым Богам”. Да таго ж яны агрэсіўныя. Чаму так адбылося?”

“[30/04/2004 14:02] Сп. Пазьняк, усё ж што ні кажы, большасьць насельніцтва выступае за супрацоўніцтва з Расеяй. Адмаўляючы гэта вы губляеце патэнцыйных прыхільнікаў. Я вельмі паважаю вашую прынцыповую пазыцыю, але ж палітыка – справа брудная! І часам трэба казаць ня тое што думаеш. Лукашэнка-яскравы прыклад!”

Сапраўды, калі ў прыклад палітыку ставяць Лукашэнку—штосьці з гэтым палітыкам безумоўна не ў парадку.

ІІ. Эўропа. Захад. Амэрыка.

«Захад дэкляруе агульначалавечыя прынцыпы, але жыве сваімі інтарэсамі.»

«Захад ніколі ня быў для мяне асабліва прывабным, таму і не расчароўваў. Проста я глыбей даведаўся пра яго лепшыя і горшыя якасьці. Эўрапейская палітыка, па маіх крытэрыях, прагматычна прымітыўная. Там шмат палітыкаў напаказ і мноства палітбюракратыі, але, практычна, няма дзяржаўных дзеячоў. Эўропа ў большай ступені, чым Амэрыка, перажывае цывілізацыйны крызыс. Агульная характарыстыка цяперашняга Захаду – бездухоўнасьць.»

«Мы эўрапейцы і павінны арыентавацца на Эўропу, супрацоўнічаць з Эўразьвязам. Да Эўразьвязу мы можам далучыцца толькі тады, калі моцна станем на ўласныя незалежніцкія, нацыянальна-культурныя, фінансавыя і эканамічныя ногі. На каленях і з працягнутай рукой у Эўразьвяз ісьці нельга. Бо будзем рабамі, саюзьнікамі трэцяга сорту.»

Выглядае, што Пазьняк не разумее сутнасьці Эўразьвязу, дзе няма й не павінна быць краінаў «трэцяга сорту»—у іх ёсьць краіны буйныя, але іх меней, ёсьць меншыя, але іх цяпер сталася болей, таму іхны уплыў павінен быць прыблізна аднолькавым—за гэта й вядзецца цяпер змаганьне. А наконт «моцных эканамічных ног»—ніводная з новапрынятых краінаў не стаяла «на ўласных нагах», ды яшчэ й «моцна».

»Для станаўленьня спатрэбіцца час, можа, восем гадоў, а цяпер – можа, й больш. Калі да гэтага часу Эўразьвяз не разваліцца ўшчэнт.»

Цікава, што пад гэтым разумее Зянон Станіслававіч і на якой падставе так мяркуе. Зразумела, што ён ня можа дараваць Эўропе ейных пошукаў хаўрусьніцтва з Расеяй (хаця ёсьць у Эўропе і такія краіны, як Брытанія, Данія, Швэцыя, Чэхія альбо Польшча, якія ў сімпатыях да Расеі абвінаваціць цяжка):

«У 1996 годзе Эўропа гатовая была здаць Беларусь пад Расею. На працягу некалькіх месяцаў мы з Сяргеям Навумчыкам праводзілі інфармацыйную працу ў эўрапейскіх краінах, раскрываючы сутнасьць рэжыму Лукашэнкі і “інтэграцыйнай” палітыкі Масквы.»

Паводле Зянона Станіслававіча, Эўропа Беларусь Маскве то “аддае”, то “не аддае”—паводле настрою, тым часам як “гарантам незалежнасьці” Беларусі зьяўляюцца ЗША. Таксама памылка: ЗША ня могуць “гарантаваць” Беларусі незалежнасьць. Тое, што ў ЗША дзейнічае вялікае лоббі беларускіх эмігрантаў і прыхільнікаў беларускай незалежнасьці яшчэ не азначае, што палітыка ЗША ў дачыненьні да Беларусі дыктуецца іхнымі патрабаваньнямі.

«Як павядзе сябе Заходняя Эўропа, якая будуе цяпер сваю тупіковую лібэральную імпэрыю і прытрымліваецца, як звычайна, згодніцкай прарускай палітыкі, – усё будзе залежыць ад абставінаў на Беларусі.»

Такім чынам выглядае, што лёзунг «Беларусь у Эўропу» больш не павінен быць лёзунгам «сапраўдных» беларускіх нацыяналістаў. Тое, што Нямеччына й Францыя больш зацікаўленыя ў рэальным супрацоўніцтве з Расіяй, чымся ў дэкларатыўнай падтрымцы кволай беларускай апазіцыі, ільга зразумець. Прымітыўна гэта? Хто ведае, як бы паводзілі сябе ЗША, калі б не былі за акіянам—наўрад-ці меней прагматычна.

Наогул кажучы, Эўропе патрэбна ад Расіі толькі адно—прадказальнасьць. Хто казаў, што з рускім мядзьведзем трэба паводзіць сябе правакацыйна, шляхам пагрозаў, пугі й строгіх вымоваў? Мядзьведзь—жывёла драпежная й небясьпечная, аб гэтым Эўропа ведае. Гэтаксама яна ведае, што калі хто хоча рускага мядзьведзя выдрэсіраваць, ён павінен паводзіць сябе наколькі магчыма спагадна, стрымана і з паразуменьнем. Што да Беларусі—дык тут мы Эўропе асабліва не цікавыя настолькі, каб Эўропа хацела нас «далучыць» без нашага жаданьня. Што зробіш: у нашага кіраўніцтва няма дзяржаўніцкага мысьленьня—толькі саўхознае, гаспадарскае. Няма дзяржаўнай ідэі, няма дзяржаватворных амбіцыяў: з гледзішча нашага кіраўніцтва мы ўсё яшчэ перадусім «заходняя вайсковая акруга» Расіі, а ня нейкая там Беларусь. Эўропа магла б падтрымаць беларусаў толькі ў тым выпадку, калі б яны актыўна выступалі супраць свайго кіраўніцтва. Аднак беларусы стаміліся сімуляваць нацыянальны ўціск, хадзіць на мітынгі й махаць бел-чырвона-белымі сьцяжкамі, прычым стаміліся ўжо даўно. Бо справа не ў нацыянальным уціску, а ў адсутнасьці апазіцыйных лідэраў з цьвярозай палітычнай праграмай, якія маглі б у будучыні стацца альтэрнатывай Лукашэнку. Не пасьпее зьявіцца які новы палітык, як «старая» нацыяналістычная апазіцыя на чале зь Зянонам абвінавачвае яго ў тым, што гэта стаўленьнік КГБ. «Ня вер нікому—нават сабе самому»—вось прынцып, які ўсё яшчэ бясхібна дзейнічае ў асяродзьдзі да ўсёру напалоханай «гэбізмам» беларускай апазіцыі. Гэтая боязь яе часам цалкам паралізуе, як удаў труса: прычынай ейнай няздольнасьці да дзеяньня ёсьць менавіта няздольнасьць у рэшце рэшт вырашыць між сабою, хто ўсё-ткі зьяўляецца агентам КГБ, а хто не.

ІІІ. Інтэграцыя з Масквой.

“[30/04/2004 14:14] Dobri dzen’ pavazhani spadar Zianon. Ci pamiataece Vi zbiccio depytatay 12 cklikannia y krasaviky 1995 goda. Iak Vi lichice zaraz hto staic’ za getimi padzeiami akramia Lukashenka? “Я магу сказаць абсалютна, што за гэтым стаіць маскоўскае НКВД-КГБ.”

Вядома, што Масква—вораг Зянона Станіслававіча нумар адзін. А ворагаў, як вядома, трэба ведаць у твар. Паглядзім, наколькі З.С. ведае рэальную сітуацыю Масквы.

«Сварка Пуціна з Лукашэнкам можа скончыцца не паражэньнем і не сувэрэнітэтам Лукашэнкі, а анэксіяй Беларусі. З-за гэтага яны і гандлююцца, і сварацца (даражэй прадаць, таньней купіць). Трэба добра ўсьведамляць, што такое гэбізм, якая ўлада цяпер у Расеі ды Беларусі.»

«Лукашэнка ёсьць стаўленьнік і закладнік расейскага гэбізму на Беларусі. Ягоныя паказныя канфлікты з Масквой гэта ёсьць сваркі ў лягеры саюзьнікаў дзеля палітычных мэтаў.»

Натуральна, што пад апошнія беларуска-расейскія канфлікты, якія З.С. лічыць “мафіянскімі разборкамі”, пазьнякоўская вэрсія бачаньня Расіі не падыходзіць. Бо ў іх відаць, што гэта Лукашэнка лезе ў Расію, хоць кол на галаве цяшы, а не Расія імкнецца “заграбастаць” Беларусь. Лезьці ў Расію Лукашэнку ня просіць ніякае ГБ, ён сам рэальна ацэньвае цяперашнюю сітуацыю Беларусі (якую сам жа ў прынцыпе й выклікаў замаруджваньнем гаспадарчых рэформаў), ейную неканкурэнтаздольнасьць на эўрапейскім рынку, ейную энэргетычную залежнасьць ад Расіі. Палітычная інтэграцыя, аднак, ня ёсьць шляхам да вырашэньня ўсіх гэтых праблемаў—калі б так было, усюды ў Расіі яны былі б вырашаныя. Але ж так ня ёсьць.

«Расейцам пасьля прыняцьця “канстытуцыйнага акту” Лукашэнка, практычна, ужо быў бы непатрэбны. Кагэбоўская Масква магла б пад выглядам падтрымкі барацьбы з дыктатурай (і даўшы грошай “вікаўскай апазыцыі”) правесьці часова на беларускі пасад якога-небудзь свайго “дэмакрата” (як я ўжо казаў, тыпу Марыніча, зь якім яны гуляюць) і потым ажыцьцявіць інкарпарацыю.»

«Інкарпарацыя», насамрэч, нікому апроч Лукашэнкі непатрэбная. Расіі няма патрэбы ажыцьцяўляць «інкарпарацыю» пры наяўнасьці ў Беларусі стабільнай і прыхільнай да Масквы ўлады. Праблема «сувэрэнітэту», такім чынам—фальшывая. Сапраўднай гарантыяй беларускага сувэрэнітэту ёсьць не Лукашэнка (як сьцьвярджаюць у апошні час некаторыя выданьні, у прыватнасьці «Архэ»), а ягонае зьняцьце й недапушчэньне падпісаньня ніякіх дамоваў з Масквой падчас ягонага прэзідэнцтва.

Расія традыцыйна перашкаджае Зянону Станіслававічу сваім існаваньнем, гэтаксама як яна перашкаджала Вялікаму Княству, Рэчы Паспалітай, Польшчы—і менавіта таму там з Расіяй заўсёды лічыліся (ці вымушаныя былі лічыцца). Гэтаксама і Беларусь вымушаная (і яшчэ доўга будзе вымушаная) зь ёю лічыцца. Аднак паводле Зянона як Эўропа, так і Беларусь павінны на Расію заплюшчыць вочы, пакуль там ня ўзьнікне «негэбісцкі» рэжым. Але як ён узьнікне, адкуль ён узьнікне? Ільга папракаць Шырака за падхалімства ў дачыненьні да Кітая, але нельга не разумець, што шляхам «аксамітнай рэвалюцыі» яшчэ не зьмянялася ніводная імпэрыя.

Ну і што?—адкажа вам Зянон. Заплюшчце вочы, жывіце ў будучыні. Гэтаксама як дэвотныя хрысьціяне жывуць думкамі ў раі, гэтак усе шчыра перакананыя ў сваёй рацыі беларускія нацыяналісты жывуць думкамі ў неакрэсьленай будучыні, дзе Беларусь—незалежная, усе гавораць па-беларуску, усюды дэмакратыя, Расеі не існуе й г.д. (пасьля гэтага ня трэба зьдзіўляцца, што іх часам лічаць за вар’ятаў). У тым, што гэтая будучыня аднойчы прыйдзе, ніхто зь іх не сумняецца—вось толькі калі яна прыйдзе? І як?

“[29/04/2004 20:55] Вітаю Вас, Зянон Станіслававіч.Ня часта даводзіцца чуць Вас, а тут пашэнціла ажно на форум. Бывае трапляюць улёткі Вашае Партыі,дый на звыйчайнага чалавека яны робяць ня надта станоўчае ўражаньне аб Вашай арганізацыі: усюды толькі гэбізм, здраднікі. Так яно, але можна гэта данесьці і іншымі словамі. Дый гэта ў дадатак дае падставы прэсе ствараць нейкі “адмысловы” воблік Вашых сяброў. Шчыра раю Вам, зьвярніце(!) на гэта ўвагу. Распавядзіце, калі ласка, ці ёсьць ужо вынікі Ініцыятывы “Суд”.І такое пытаньне: “Што такое для Вас “ПАВЕТРА СВАБОДЫ” і калі Вы адчулі (спадзяюся адчулі) яго ўпершыню?” Да сустрэчы ў Вольнай Радзіме." “Найважнейшая палітычная задача ня толькі для Беларусі, але і для ўсяго сьвету, зразумець, што такое – гэбізм. Гэта новы тып улады, які ўсталяваўся ў Расеі і ў Беларусі, і які мае прэтэнзіі на глябальнае вырашэньне. У 1930-х гадах Эўропа не разбралася з гітлераўскім фашызмам, і сьвет моцна пацярпеў. Таму гаварыць і аналізаваць новую сыстэму тэрарыстычнай улады трэба і неабходна.”

Няхай так, палітычная ўлада ў Расеі паходзіць з асяродзьдзя КГБ, тут Зянон Амэрыку не адкрыў—гэтаксама як кіраўніцтва многіх краінаў Усходняй Эўропы паходзіць з шэрагаў ранейшых камуністычных партыяў. Таксама ільга пагадзіцца, што савецкаму КГБ былі ўласьцівыя як мафіёзная структура, так і мафіёзныя практыкі. Аднак злачынны капітал, як толькі ён дасягае пэўных салідных памераў, мае тэндэнцыю да легалізацыі, да адмываньня грошай, у якім яму дапамагаюць “братнія” й скарумпаваныя дзяржаўныя структуры. Безумоўна, прыкра, што вялікую частку сучаснай эканамічнай эліты ў постсавецкіх (і ня толькі постсавецкіх, але й наогул постсацыялістычных, такіх як Чэхія) краінах складаюць прадстаўнікі іхных колішніх камуністычных элітаў, а не былыя дысідэнты—аднак яно б так было ў любым выпадку, і адзіным сродкам змаганьня супраць гэтага мог бы быць толькі рэвалюцыйны тэрор, ці то масавае вынішчэньне камуністаў/гэбістаў як клясы, да якога нават такі радыкал як Зянон ніколі не заклікаў і не заклікае. Узгадайма: колькі былых агентаў царскай ахранкі сталася шарагоўцамі НКВД? Колькі былых фашыстаў пасьля вайны знайшло прытулак на Захадзе? Тое самае і з КГБ і камуністамі: так, пасьля падзеньня СССР яны паразлазіліся па ўсіх шчылінах і ў глыбіні душы захавалі настальгічную вернасьць сваёй колішняй ідэялогіі, але гэта не азначае, што яны захавалі сваю ранейшую моц і ўплыў. Таксама гэта не азначае, што гэтай моцы ў іх болей зусім няма—аднак яны карыстаюцца ёю не ў імя сваёй ранейшай ідэялогіі, а ў імя сваіх сучасных, чыста мэркантыльных інтарэсаў. Менавіта наяўнасьцю гэтых інтарэсаў тлумачыцца іхная “сэнтымэнтальная прывязанасьць” да ўлады, гэтаксама як адсутнасьцю такіх інтарэсаў у бальшыні ідэялістычных беларускіх інтэлектуалаў тлумачыцца іхная няздольнасьць да ўлады прыйсьці. Няма чаго баяцца тых, хто імкнецца прыйсьці да ўлады “дзеля грошай”—гэта толькі першай хвалі новага кіраўніцтва ёсьць што красьці. Другой, каб штосьці “зарабіць”, ужо прыйдзецца неяк гаспадарыць.

IV. БНФ і беларусы.

Бадай, самыя скандальныя й зьневажальныя рэчы ільга пачуць ад З.С. падчас ягонай інтэрпрэтацыі беларускай гісторыі 80-х—90-х гг. Вось, напрыклад, як тлумачыць Пазьняк няпосьпех другой хвалі нацыянальнага адраджэньня:

«Склалася гэтак таму, што беларускае савецкае грамадзтва і вялікія масы людзей аказаліся непадрыхтаванымі да нацыянальнай рэвалюцыі, якая адбывалася ў краіне ў 1988-91 гг., бо не было неабходнага пэрыяду нацыянальнага асьветніцтва, якое кансалідуе нацыю на падставе агульных каштоўнасьцяў. Пакаленьні беларусаў і беларуская культура падвяргаліся расейскаму вынішчэньню і русыфікацыі. Пасьля Савецкага Саюза на Беларусі засталося грамадзтва, дзе бальшыня людзей жыла з дэфармаванай псыхікай, без гістарычнай памяці і без нацыянальнай сьведамасьці.»

Старая знаёмая песьня пра «несьвядомых» беларусаў. Ці так гэта, насамрэч? Перадусім, у беларусаў была нацыянальная сьведамасьць—савецкая. Гэтую сьведамасьць у іх на працягу 70-ці гадоў фармавалі, сярод іншага, і беларускія савецкія пісьменьнікі. Акрамя таго, таксама дзякуючы ім у беларусаў было пачуцьцё этнічнай прыналежнасьці да Беларусі—прычым гэтыя дзьве ідэі, савецкая й беларуская, былі ня толькі ў “шараговых”, але і ў “адукаваных” беларусаў практычна непадзельнымі (прынамсі, да зьяўленьня кніг Караткевіча). А тое, што Беларусь да 1991 г. ня мела дзяржаўнага сувэрэнітэту—гэта не віна беларусаў, а тых палітыкаў, што на працягу ХХ стагодзьдзя выступалі ад іхнага імя, будучы пры гэтым такімі ж палітычна няздатнымі, як Зянон.

»Гісторыя СССР не дала ўжо беларусам часу на падрыхтоўчы пэрыяд нацыянальнага асьветніцтва.»

Які «падрыхтоўчы пэрыяд»? Якое «нацыянальнае асьветніцтва»? Хіба так званае “нацыянальнае асьветніцтва” не вялося ў 1922-1933 гг., ужо пасьля стварэньня СССР? Чым тады, як не такім асьветніцвам, была беларусізацыя? І каму напрыканцы ХХ-га стагодзьдзя было патрэбнае культурнае адраджэньне ў адрыве ад палітычнага? Ідэялізм і неадукаванасьць. Яшчэ раз выяўляецца, што Пазьняк робіць не сваю справу: ён папросту не палітык, а культурны работнік на ніве вынайдзенага ім самім “нацыянальнага асьветніцтва”. Прычым сучасны сэнс слова “нацыя” для яго самога зьяўляецца таямніцай. Гэтае пазьнякоўскае “нацыянальнае асьветніцтва” ёсьць насамрэч нічым іншым, як нацыянальным цемрашальствам—жудаснай герасьсю, якая страшэнна запаволіла разьвіцьцё нацыянальнай думкі й ледзьве не падпісала сьмяротны прысуд усёй беларускай ідэі як гэткай.

«Тыя сьведамыя групы беларусаў (часам некалькі дзясяткаў), што вырасьлі ў 10-мільённым народзе да канца 80-х гадоў, скарысталі крызысную сытуацыю ў СССР і з ходу з шабляй нагола рынуліся ў бой з камуністычнай імпэрыяй. (На чале са сваім Чапаевым-героем—Зянонам.) Наша перамога (восем адсоткаў фронтаўцаў у Вярхоўным Савеце) – гэта перамога авангарду, яна выглядае цудам, у гэта цяжка паверыць, але гэта факт, і толькі нам вядома, якімі высілкамі розуму, энэргіі і волі быў дасягнуты гэты цуд.»

Цуд? У грамадзтве, якое патрабавала зьмены, як паветра? Калі ледзьве ня сто тысячаў чалавек дэманстравала ў Менску ў 1990? Калі якая нацыяналістычная антылукашэнкаўская дэманстрацыя мела такі ўдзел? Ніколі й ніводная!!! Калі супраць камуністаў галасавалі ўсе, паводле прынцыпу «лепш Лукашэнка, абы ня Кебіч»—і гэта «замбаваны» камуністамі народ? Ды Зянон папросту няварты таго, каб быць лідэрам такога народа!!! Ён спачатку павінен быў правесьці «нармалізацыю» сваёй дэфармаванай галавы, а не «нясьпелага» беларускага грамадзтва. Усе гэтыя байкі аб “нясьпелым” грамадзтве—шчырая хлусьня: беларускае грамадзтва дастаткова сасьпела напачатку 90-х гадоў ня толькі для палітычнай зьмены, але й для таго, каб у 1994 г. адрынуць пячорны пазьнякоўскі нацыяналізм узору ХІХ стагодзьдзя. Аднак сам Зянон усё яшчэ лічыць гэтую ідэялогію “прагрэсіўнай”, а ейных носьбітаў—“авангардам”:

»Шлях нацыянальнага авангарду, які павінен быў узяць уладу дэмакратычным спосабам і праз сваю нацыянальную дзяржаву (праз дзяржаўную палітыку) праводзіць нармалізацыю дэфармаванага грамадзтва, – гэта быў шлях таксама рэальны. (Іншага не існавала.)»

Як хацеў Зянон праводзіць “нармалізацыю”, што ён меў на ўвазе пад “нармалізацыяй”—незразумела. Дарэчы, інфантыльныя ўявы аб дзяржаве як аб прыладзе рэалізацыі нейкай палітыкі—вельмі антыдэмакратычныя па сутнасьці, сугучныя зь любога кшталту сацыяльнай інжынэрыяй, як фашысцкай, так камуністычнай.

Дык а што ж было далей, Зянон Станіслававіч?

«Але потым, ў 1992 і 1994-м гадах, не хапіла сілы (якая ў гэтым выпадку вырашала шмат), не дадалося падтрымкі грамадзтва, бо яно не сасьпела. (гл. вышэй—Графаман.) Усё тое, што ўдалося перад гэтым нацыянальнаму авангарду фэнамэнальна дасягнуць, стала магчымым якраз таму, што не нарабілі памылак, а дзейнічалі хутка, разумна, сьмела і рашуча.»

Менавіта, фэнамэнальна. Гэта быў цуд, што з такімі поглядамі Зянон наогул патрапіў у Вярхоўны Савет.

«[26/04/2004 00:10] Переломных моментов было много, но все-таки,какая главная ошибка была сделана?Что нужно было сделать, что бы Беларусь пошла по прибалтийскому пути?» »Размовы аб быццам бы нейкіх “памылках” Народнага Фронту, які, маўляў, ня ўзяў уладу, маюць штучнае паходжаньне і выкарыстоўваліся, як правіла, палітычнымі праціўнікамі беларускага Адраджэньня. Таму ня трэба гэта некрытычна паўтараць тым, хто такім праціўнікам не зьяўляецца. Той, хто ня маючы ўлады, робіць памылкі ў палітыцы, той нічога не дасягае. А Народны Фронт дасягнуў. І галоўнае дасягненьне – вяртаньне незалежнасьці Беларусі.»

Скажам так: калі вяртаньне незалежнасьці Беларусі—дасягненьне БНФ, дык ейная страта—ня меншае ягонае дасягненьне. Бо дэ факто гэтая незалежнасьць была надзвычай нядоўгай—нягледзячы на тое, што дэ юрэ яна ўсё яшчэ дзейнічае. Сёньня ж галоўнае пытаньне палягае ў тым, як захаваць прынамсі гэтую юрыдычную незалежнасьць Беларусі на паперы: вось рэальны вынік «змаганьня» й «беспамылковасьці» Народнага фронту.

Менавіта на карту аднаўленьня (ці лепш сказаць зноўстварэньня) незалежнай беларускай дзяржавы паставілі Пазьняк і БНФ (вядома ж, пры падтрымцы пэўнай часткі камуністычнай эліты) напрыканцы 80-х гг. Пры гэтым думаў ён не аб інтарэсах рэальна існага беларускага народа, а аб тым, каб прыстасаваць рэчаіснасьць пад свае ўявы аб ёй—уявы ж гэтыя былі сфармаваныя ўсёй папярэдняй гісторыяй няўдалых спробаў рэалізацыі беларускага нацыяналістычнага праекта. Тут Зянон выступіў як сапраўдны візіянэр, моцная фігура, фанатычна адданая свайму бачаньню рэчаў. Іншая справа, што бачаньне гэтае было занадта далёкім ад рэчаіснасьці.

Зянон быў няздольны бачыць у БССР адмысловае перад-дзяржаўнае ўтварэньне, якое пры ўмове эканамічных пераўтварэньняў і наяўнасьці моцнай эканамічнай эліты мае шанец на паступовае набыцьцё самастойнасьці (назавем гэта “украінскім шляхам”). Зянону карцела незалежнасьці “тут і цяпер”, як мага хутчэй, паводле “балтыйскага шляху”, адным махам, адным росчыркам—натуральна, сёньня ён сьцьвярджае, што гэта быў ягоны росчырк. Гэтым самым росчыркам Зянон адправіў на сьметнік гісторыі беларускую савецкую сьвядомасьць (якая бумерангам вярнулася потым у пастаці Лукашэнкі) і замяніў яе сьвядомасьцю “бээнэраўскай”—антырускай і антысавецкай. Такім чынам, нацыянальную сьвядомасьць Зянон разглядаў як зфармаваны “згары” ready-made прадукт, меней-болей штучны, які папросту прывіваецца ці па-езуіцку насаджаецца дурной неадукаванай масе, не пытаючыся пры гэтым у яе самой, у адзін момант—хаця насамрэч над стварэньнем беларускай савецкай сьвядомасьці на працягу доўгіх гадоў працавалі ня толькі Сталін і Цанава, але й Гартны, Чарвякоў, Купала, дый той жа Быкаў. Няма нічога дзіўнага, што такія пазьнякоўскія каталіцка-манархічныя ўяўленьні аб гісторыі—ня толькі беларускай, але й наогул—адразу ж выклікалі вострую непрыязь у бальшыні беларусаў, гэтаксама як і яўная супярэчлівасьць зянонавых дачыненьняў з народам. З аднаго боку, Зянон, як бачым, не давяраў “несьвядомаму” беларускаму народу й адмаўляў яму ў наяўнасьці ўсялякай нацыянальнай сьвядомасьці—з другога, быў правадыром “Народнага” фронту, быў народным дэпутатам, і такім чынам усюды прыкрываўся беларускім народам, гэтаксама як пазьней ім пачаў прыкрывацца Лукашэнка—і пры гэтым абвяшчаў, што дзейнічае ў ягоных інтарэсах. Як абодва “правадыры” ўскрайкаў беларускага палітычнага спэктру ўяўляюць сябе інтарэсы народа—іншая справа; галоўнае, што абодва разглядаюць яго як маленькае дзіця, пытацца ў якога ягонага меркаваньня няма ніякай патрэбы. Гэта паказвае, што нягледзячы на розьніцу сваіх спэцыяльнасьцяў і адукацыяў, абодва яны паходзяць з асяродзьдзя кіраўнічай эліты савецкага часу. І гэта бальшыня беларускага народа беспамылкова адчула, ня даўшы сябе падмануць Зянону й ягоным бліжэйшым паплечнікам, дзецям камуністычных функцыянэраў Навумчыку, Вячорку й Дубаўцу. Менавіта з гэтага асяродзьдзя традыцыйна сыходзіла боязь Масквы і КГБ, як і памкненьне супрацьпаставіць гэтым двум сілам уласную, моцную мясцовую (хутчэй менскую, чымся беларускую) палітычную эліту, якая на той момант усё яшчэ існавала толькі як праект—тым часам як вакол Кебіча пачаў паступова стварацца першы посткамуністычны ўладны цэнтар. Гэты кебічаўскі “гаспадарніцкі” цэнтар пацярпеў у прэзідэнцкіх выбарах 1994 г. паразу з тых самых прычынаў, як і “альтэрнатыўны” цэнтар БНФ-аўскі, які карыстаўся Зянонам у якасьці свайго сьцягу: па-першае, ягоная палітычная праграма не была дастаткова дэмакратычнай, па-другое, у яго не было харызматычнага лідэра. Як Зянон, так і Кебіч былі беларускаму народу з розных прычынаў несімпатычныя: адзін быў занадта гістэрычны, другі—занадта стары. Як паказала гісторыя, малады й энэргічны Лукашэнка нашмат больш адпавядаў тады ўявам аб упэўненым у сабе й надзейным правадыры—да таго ж, ён пабудаваў сваю кампанію на крытыцы існай сітуацыі й дзяржаўнай карупцыі, прычым крытыкаваў ён гэтыя рэчы простай і ўсім зразумелай мовай. Здавалася, што ён выступае ў абарону народа супраць дзяржавы—у адрозьненьне ад сваіх канкурэнтаў, якія імкнуліся прыладзіць на шыю народа па-рознаму змайстраваны (ці на хуткую руку перароблены) дзяржаўны хамут. Такім чынам, як Пазьняк, так і Кебіч са сваймі элітарскімі ўявамі аб кіраваньні дзяржавы селі, па-народнаму кажучы, на сраку.

Нягледзячы на ўсё папярэдняе, і сёньня яшчэ Зянон не адмаўляецца ад палітычных амбіцыяў і бачыць сябе ў якасьці рэальнай альтэрнатывы Лукашэнку.

“[30/04/2004 12:40] Зянон Станіслававіч! Зразумела, што каб зацікавіць беларускі народ палітычнай асобай, патрэбны нейкі новы вобраз беларускага нацыянальнага палітыка. Якім, на ваш погляд, ён павінен быць? Адэлька.” “Павінен быць палітык, які адмаўляе ўсё, што было створана гэтым акупацыйным рэжымам.”

Усё? А як вам такое выказваньне:

“У Фронце шмат людзей з КПССаўскім мінулым, бо ў час СССР гэта была сацыяльнай і кіраўнічай элітай грамадзтва.”

І пасьля гэтага Зянон разважае аб уласнай беспамылковасьці! Нагадайма, гэтаксама як цяпер Зянон выступае супраць КГБ, у свой час ён выступаў супраць КПСС—а сёньня ён зразумеў, што гэта была “кіраўнічая эліта грамадзтва”. Якой, дадамо, было славутае зянонаўскае “ГБ” падпарадкаванае. Як бачым, справа не ў лаяльнасьці Зянона да КПСС, а ў ягонай лаяльнасьці да “элітарскага” мысьленьня, якое ўласьцівае таксама і Лукашэнку, і якое зусім не зьяўляецца альтэрнатывай, а толькі нацыяналістычным аналогам “гэбізму”.

V. Эміграцыя. Асоба Зянона.

Бачаньне сваёй эміграцыі ў Зянона Станіслававіча драматычнае: існавала пагроза ягонаму жыцьцю, яго рыхтаваліся забіць—што ж, аб усім гэтым ня нам меркаваць, хто ведае, што тут праўда, а што не. Аднак выдаваць атрыманьне ім азылю за “веху” ў беларуска-амэрыканскіх стасунках—калі гэта ня манія велічы, дык што тады?

«Гэта быў паваротны момант у палітыцы. Патлумачу. Прадстаўленьне палітычнага прытулку лідэру нацыянальна-дэмакратычнай апазыцыі, які выступае антаганістам і альтэрнатывай дзейнаму прэзыдэнту, ёсьць палітычны выбар прымаючай краіны, прызнаньне рацыі пэўнаму боку. У 1996 годзе выбар і рацыю Амэрыка прызнала мне. З гэтага часу Амэрыка не магла падтрымліваць Лукашэнку і ягоную антыдэмакратычную палітыку. Пазыцыя Амэрыкі вызначылася і не зьмянілася па сёньняшні дзень.»

Даволі эгацэнтрычная вэрсія. Значыцца, надзяленьне Пазьняка азылем абавязвае Амэрыку да пэўнай палітыкі ў дачыненьні Беларусі? А хто даручыў Зянону выступаць у якасьці «лідэра нацыянальна-дэмакратычнай апазіцыі» й «антаганіста»? Ён быў старшынёй толькі адной, хоць і даволі колькаснай, партыі, якая была сьлепа падпарадкаваная сваім лідэрам, а бязь іх—мала да чаго здольная.

Тым больш што вынікі Зянонавай першапачатковай дзейнасьці ў Амэрыцы пацьвярджаюцца наступным прыкладам:

«Другі паваротны момант быў у дзень лістападаўскага перавароту 1996 года, калі з Масквы ў Менск прыляцела каманда Чарнамырдзіна-Строева ратаваць Лукашэнку ад імпічмэнту. Так супала, што ў той дзень на раніцу я павінен быў выступаць з даўно заплянаваным дакладам пра Беларусь у Вашынгтоне ў Карнэгі-Фондзе перад дзелавой палітычнай элітай ЗША. Я заўважыў, што на сталах перад кожным з прысутных ляжаў падрыхтаваны тэкст заявы для друку ад Дзярждэпартаманта з падтрымкай расейскай місіі Чарнамырдзіна-Строева ў Менску. (Гэтак добра папрацавала руская дыпляматыя і інфармацыйная агентура.) Тады я адклаў убок свой даклад і стаў гаварыць пра падзеі ў Менску як пра антыдэмакратычны пераварот (бо ўжо ноччу меў пра падзеі ў Менску дакладныя зьвесткі.)»

Вось такія, значыцца, былі сапраўдныя вынікі пазьнякоўскага азылю й агітацыі—Амэрыка ўсё адно гатовая была выступіць у падтрымку Расіі, і нават выступіла, калі б не чыстая выпадковасьць. Значыцца, пры прыняцьці першага варыянту тэксты дамовы зь Зянонам ніхто й ня думаў кансультавацца, нягледзячы на ніякі азыль. Таксама цалкам магчыма, што Зянонаў і Навумчыкаў ад’езд зь Беларусі канчаткова ўмацаваў Лукашэнку ў рашучасьці ўзяць сітуацыю пад свой кантроль (а зусім не наадварот, як сьцьвярджае Зянон), што й адбылося ў лістападзе 1996 года ў выніку антыканстытуцыйнага дзяржаўнага перавароту.

«На замбаваньне маім прозьвішчам паддаліся ў асноўным людзі, не прывыкшыя самастойна думаць, у якіх Лукашэнка – “харошый прэзідзіент”.

Надзвычай неабгрунтаванае, абмежаванае, чорна-белае бачаньне як разумовых здольнасьцяў, так і палітычных прэфэрэнцыяў беларускага народа. Яшчэ раз нагадаем, што ў другім туры прэзідэнцкіх выбараў 1994 г. беларусы (у асноўным) галасавалі не “за” Лукашэнку, а супраць Кебіча—гэтаксама як у першым туры галасавалі супраць Пазьняка. Калі б бальшыня беларусаў насамрэч была за Лукашэнку, у таго не было б патрэбы ўмацоўваць сваю ўладу незаконным шляхам.

Аднак кожны, хто выказваецца супраць Пазьняка, залічваецца ім у шэрагі “ворагаў беларушчыны”.

“Рускім шавіністам, агентуры, савецкім чыноўнікам, прамаскоўскім “дэмакратам” таксама ёсьць каго ненавідзець. Тут рэзкая палярызацыя пазыцыяў. Тыя, хто любяць Лукашэнку, абавязкова ненавідзяць мяне.»

Не абавязкова, Зянон Станіслававіч—ня трэба рабіць зь сябе пуп зямлі: гэта вы ненавідзіце ўсіх астатніх—апазіцыю, Захад, Расію, яшчэ што—і пры гэтым кажаце казані аб богу. Калі хто вас сёньня і ненавідзіць, дык гэта тыя, чые надзеі вы падманулі: прыкрываючыся імем беларускага народа вы, з аднаго боку, перасьледавалі свае славахцівыя мэты стацца аднаўленцам беларускай незалежнасьці, з другога—дапамагалі прыйсьці да ўлады сваім прыхільнікам з высокіх камуністычныў эшалонаў, якія зрабілі стаўку на вашую волю да ўлады й дэмагагічныя здольнасьці. На шчасьце, гэтую ўладу вы здолелі ўтрымліваць толькі ў рамках колішняй БНФ. Сёньня ж вашая значнасьць на палітычнай сцэне, дзякуй богу, набліжаецца да нуля. Але ўжо сам факт, што бальшыня зададзеных вам пытаньняў паступіла ад вашых прыхільнікаў, а не ад апанентаў, сьведчыць аб тым, што вамі сур’ёзна ніхто ўжо не цікавіцца й не ўспрымае ані як альтэрнатыву, ані як дзейную палітычную фігуру.

»Сытуацыя адлюстроўвае рэальнае палітычнае становішча і паказвае, хто зьяўляецца сапраўднай альтэрнатывай Лукашэнку і лукашэнкаўскаму рэжыму. Гэта цудоўна ведае Масква, Лукашэнка і ягонае асяродзьдзе, але ня могуць сказаць у голас.»

Логіка! Калі ўсе мяне ненавідзяць—значыцца, ёсьць за што. Значыцца, я—альтэрнатыва. А сьціпласьць дзе? Ніхто вас ня ведае, тым больш не «цудоўна». А што да таго, што вы зьяўляецеся талісманам тупога беларускага нацыяналізму, дык няма дзіва—каму як ня вам. У мяне асабіста (але паверце, што не ў мяне аднаго) вашае імя выклікае жах пры згадцы аб усёй той шкодзе, якую вы прынесьлі нацыянальнаму руху—прычым вас аб гэтым ніхто не прасіў! Паводле сваёй непапраўнасьці гэтая шкода, бадай, параўнальная толькі з той, якую нацызм прынес міжнароднаму іміджу Нямеччыны. Акрамя таго, факт вашай эміграцыі прымусіў шмат каго з маладых людзей паверыць у магчымасьць «змаганьня з-за мяжы», а яшчэ шмат каго—у беспэрспэктыўнасьць змаганьня на радзіме: «калі ўжо нават Пазьняк зьяехаў...» Вось такая вашая сапраўдная гістарычная роля, якую ўскосна пацьвярджае ліст Алеся Клёна з Аўстрыі:

Kali laska daswolze mne sadaz’ Wam pytan’ne,jakoe tytschyza sjonjaschnjaj Belaruskaj emigrazyi u sameggy. Kali ja ladsij Belaruskuju demanstrazyju u Austryi-Bregenz,ja sutyknuusja s peunymi zjagkastjami,napryklad,Belarusau jakich ja saprasiu udsel’nitschaz’ u demanstrazyi ne bylo,jany spasylalis’ na chwaroby zi zjagkaszi s graschyma,mauljau groschej na darogu njama i g.d. Paslja getaja demanstrazyi ja patschau rasumez’,schto nikomu s’ Belarusau sjonjaschnjaj emigrazii ne zikawa prablema Belarusi i dyktatarskaga regyma Lukaschenki.Skladwaezza uradgen’ne,schto use uzjakatschy pryechali u Europu ne pa prytulak,a uladkowywaz’ swojo prywatnae gyzzjo.

Сапраўды—вось ён, яскравы вынік зянонаўскай эміграцыі:

“Бюлетэнь (“Беларускія ведамасьці”) выдаецца “бяз сродкаў”. Гэта значыць, робіцца збор грошай на кожны нумар (у асноўным, сярод беларусаў у Амэрыцы).”

Карацей кажучы, сёньня Зянон Станіслававіч знаходзіцца на ўзроўні, на якім ён быў бы за часоў Лукашэнкі і на Беларусі. Часовыя вядомасьць і ўплыў яму й ягонай партыі прынесла толькі перабудова й рэфармісцкія настроі беларусаў напрыканцы 80-х—напачатку 90-х гг.

VI. Апазіцыя.

“Што датычыць ацэнкі так званай “апазыцыі”, то яна правільная, і гэта абазначае, што “спэцыяліст” умее бачыць рэальнасьць. Гэтую “апазыцыю” трэба зьмятаць разам з рэжымам. Яны аднаго поля ягада, і вырасла гэтая “ягада” з таго ж рэжыму, з супольнікаў Лукашэнкі.”

«Роля “кіруемай апазыцыі” ў тым, каб адвесьці пратэст грамадзтва на барацьбу з нагамі васьмінога (бо васьміног хапае нагамі). Але перамагчы яго можна толькі даўшы па галаве.»

“[27/04/2004 20:15] Чаму так марудна ідзе праца апазыцыйных партый? Чаму нават Грузія здолела зрабіць тое, што мы ня здолелі зрабіць з 1994 года? Чаму няма актыўнай агітацыі сярод моладзі, сярод сталага люду? Большасьць грамадзянінаў – апалітычныя ў поглядах, а гэта трэба выпраўляць з ухілам у наш бок!" “Таму што задача “апазыцыйных” партыяў – займацца імітацыяй палітыкі, што яны і робяць. Калі спыняцца датацыі, што выдзяляюць на імітацыю, то замрэ і дзейнасьць гэтых партыяў. “Вікаўская апазыцыя” – гэта штучнае ўтварэньне, якое зьяўляецца часткай акупацыйнага рэжыму. Для Беларусі ад гэтай апазыцыі – адно толькі шкода.”

“[30/04/2004 12:56] Што думаеце пра арышт Марыніча? Баляслаў." “Гэта ёсьць разборкі ў лягеры саюзьнікаў. Разборкі і рэпрэсіі – звычайны мэтад справаваньня ўлады ў дыктатарскіх рэжымах, калі злачынцы робяцца ахвярамі іншых злачынцаў, а паплечнікі ідуць у турму. (У СССР зь іх рабілі потым мучанікаў. У рэжыме Пуціна і Лукашэнкі тое ж самае.) І Марыніч, і Чыгір, і Ціцянкоў, і Ганчарык ды іншыя – гэта людзі адной сыстэмы, якія гуляюць у свае сыстэмныя гульні. Але ўсе яны кладуць у магілу Беларусь, бо кіруе гэтай музыкай Масква. У “вікаўскай апазыцыі” няма ні плянаў, ні ідэалаў. Няма будучыні. Яны будуць дзейнічаць так, як запатрабуюць іхныя спонсары. Гэта ня ёсьць самастойная палітычная сіла. І рэжым, і ягоная апазыцыя маюць адну і тую ж прыроду. Лукашэнка па Канстытуцыі больш ня мае права балятавацца. Размовы пра “фаварыта” – пусты гук.”

“[30/04/2004 13:19] Якія Вашыя адносіны да аб’яднаньня апазыцыі 5+, з гэтага можа што-небудзь атрымацца, дзякуй. Віншую Вас з мінулым юбілеям." “Калі і штосьці з гэтага можа атрымацца, то толькі вялікая шкода для Беларусі.”

Такім чынам, уся апазіцыя, што не належыць да КХП-БНФ—прамаскоўская, гэбісцкая, лукашысцкая. Вельмі дакладнае бачаньне сітуацыі на Беларусі! З такімі поглядамі Зянон мог яшчэ прыдацца некаму дзесяць гадоў таму, але сёньня, калі сітуацыя зьмянілася, і сувязь між Масквой і Менскам зусім не такая адназначная й цесная, як адразу ж пасьля распаду СССР, напачатку 90-х. Магчыма, такі фанатычны й “прарочы” экстрэміст як Зянон быў патрэбны Беларусі ў пэрыяд барацьбы за незалежнасьць, але ў нашмат цяжэйшы пэрыяд барацьбы за захаваньне незалежнасьці ён—занадта недасьведчаны, занадта недыпламатычны й наогул непрыдатны ў якасьці палітычнага лідэра. Максімум карысьці, якую Зянон можа прынесьці сёньня—гэта не перашкаджаць беларускім палітыкам у іхнай барацьбе з Лукашэнкам, у якой папросту няма благіх хаўрусьнікаў. Аднак, на жаль, менавіта гэта Зянон і робіць. Чаму? Відаць, таму, што адчувае сябе недаацэненым, пакрыўджаным і недастаткова шанаваным за свае заслугі перад дэмакратычным (?) рухам у асяродзьдзі апазіцыі, якую ён называе “вікаўскай”. Прычым у ейнай крытыкі ён не цураецца ніякіх сродкаў.

[22/04/2004 20:35] Паважаны сп.Пазьняк, ці маглі б Вы, асабіста, працаваць пасьля наступных прэзыд. выбараў у адной камандзе з персонай, якая належыць да іншай нацыянальна-арыентаванай партыі (напрыклад, са сп-мі.Вячоркам, Статкевічам...). Дзякуй. Алесь Шпакоўскі.» "У прынцыпе, гэта магчыма, калі прызнаюцца агульнанацыянальныя каштоўнасьці і дзяржаўныя інтарэсы. Што датычыць названых прозьвішчаў і ў цэлым “вікаўскай апазыцыі”, дык бальшыня асобаў гэтай групы ўвогуле не надаецца да дзяржаўнай дзейнасьці. Калі іх узяць ва ўладу, то будзе квітнець карупцыя. Яны ўжо гатовыя браць замежныя грошы і займацца абы чым. Дакладней – чым скажуць.»

Вельмі паказальная негатыўная кампанія супраць Вячоркі й іншых—абвінавачаньне ў патэнцыяльнай карупцыі! У схільнасьці да карупцыі! Ну дзе вы такое чулі! Што гэта: пратэстанцкая ўпэўненасьць у адпачатнай грэшнасьці чалавека, ці звычайны паклёп, які нічым не адрозьніваецца ад паклёпаў таго ж ГБ?

«Ня кожны вытрымлівае гэтае змаганьне і ня кожны на яго здольны. Некаторыя мае былыя супольнікі гэта добра прадэманстравалі. Такім “супольнікам-паплечнікам”, якія да гэтага часу не паразумнелі, раю ўзяць у ручку плякацік з надпісам “Где Захаренко?”, “Где Завадский?” і г.д., і стаць у пікецік. Гэта іхны ўзровень. У мяне іншыя паплечнікі – сябры, якія падстаўляюць плячо.»

З.С., верагодна, не разумее, што надпісы на плакатах не пытаюцца наўпрост «дзе» зараз Захаранка й Завадзкі, а куды яны зьніклі. Такім чынам, у гэтых плакатах імпліцытна ўтрыманае абвінавачваньне рэжыму ў іхным зьнікненьні. Калі чалавек гэтага не разумее, дык аб якім «узроўні» ільга тут размаўляць. Зянон папросту даўно ня быў на Беларусі, што тут казаць. Такія Зянонаўскія фразы здольныя выклікаць толькі справядлівае абурэньне:

"А калі Вы апошні раз станавіліся ў “пікецік”? Дзе гэта было? У Амэрыцы, у Польшчы? А мы вось тут, сьціпла, с плякацікамі “Где Завадский” стаім. Пакуль вы там важнымі справамі займаецеся. Вы жонку Завадскага бачылі? Вы можаце ўявіць, што значыць вось так згубіць мужа? Калі б ён, як Вы, у эміграцыі быў, дык ніхто б пытаньнем “Где Завадский” не задаваліся б. І яна б спала спакойна. Вольга Клойдчыц."

“[30/04/2004 14:26] Добры дзень! А як Вы адносіцеся да палітыкаў, якія ўжо сёньня рыхтуюцца да прэзыдэнцкіх выбараў і ўжо заявілі пра свае прэзыдэнцкія амбіцыі (Валер Фралоў, Андрэй Клімаў, Аляксандар Ярашук)?" “Заяўляць і ўдзельнічаць можа кожны. Гэтае права дае Канстытуцыя. Хоць я разумею, што за гэтым стаяць маніпуляцыі пэўных сілаў.”

Карацей кажучы, калі Зянон і ягоныя прыхільнікі будуць і надалей замінаць працаваць беларускай апазіцыі, дык ён канчаткова падпіша беларускай незалежнасьці, беларускай ідэі й беларускай дзяржаве сьмяротны прысуд. Застаецца толькі спадзявацца, што такія арганізацыі як Рада БНР і радыё “Свабода” ня будуць яму ў гэтым дапамагаць.

© Графаман, 2004.